Menu principale:
Lingua isulana
LINK AMICI
www.liberissimo.net
Notizie flash su La Maddalena, attualità, inchieste, cronaca, sport ed interviste.
www.bblamaddalena.it
Sito web dedicato ai bed and breakfast presenti nell'isola di La Maddalena.
www.guardiavecchia.com
New's, informazioni e satira dall'Isola di La Maddalena.
www.lamaddalena.com
Sito dedicato all'intero gruppo di isole, si propone come una guida a tutte le notizie che lo riguardano.
www.lamaddalenatv.it
Web TV dedicata all'isola della Maddalena.
www.correntetv.it
Web Tv dell'isola di La Maddalena.
www.sardegnanord.com
Il mare e le risorse marine del nostro arcipelago.
www.cronacheisolane.it
Storie, notizie curiose e inedite dell'arcipelago di La Maddalena.
www.discoverlamaddalena.com
Is a touristic enterprise operates in Northern Sardinia, mostly in La Maddalena.
www.lamaddalenatravel.it
Portale di prenotazione online.
Limaturi di ventu s’erini aggruccipiti a tramuntana; arrussazzatu, s’era impinnendi a grigali un col’a fiori chi nun prumittìa nuddha di bonu: sutt’a u guzzu, u mari avìa presu a buddhì. L’invernu du 1960 era intrendi in confidenza cu i scoddhi e iddha nun s’era vista pe nuddha.Pe setti estati era vinuta a passà i vacanzi all’isula, dai nonni: quarche vorta era stata rimandata a scola, e allora avìa apprufittatu di quindici jorni di lascu, dopu l’esami, primma di l’iniziu di l’annu scolasticu nou.Quiddh’annu erimi oramai ai primmi d’ottobbri, pe i carrugghj si sintìa ghjà l’adori da murta e da farina castagnina, e iddha nun s’era vista mancu in pittura. E manc’a dilla, quiddhu duìa éssi l’annu da me dichiarazioni. Gh’avìu missu una vita pe dammi una regulata: avìu aspittatu setti longhi anni primma di dicidimmi a ffà quiddhu passu… Avà era u mumentu: oramai gh’avìmi diciott’anni e dall’età di undici ghjucaimi a maritu e muddheri, ma a nisciunu de dui gh’era passatu pe’ u capu – alumancu credu – di prununcià mai una parola di troppu.Ci vulìimi be, ma gh’avìmi paura di l’amori (quiddhu de grandi, tantu pe capicci) chi cun tamanti quadretti chi gh’avìmi in casa, nun ci dagghja monda affidamentu.E cussì ci musgjnaimi indrint’a ll’ortu da nonna, da mattina a sera, frattazzendi cu a scusa du ghjocu finu a una certa età, e di l’amicizia fraterna dopu. Di li vorti, quando a nonna, dopu magnatu, si curcàia, pe pruà, c’erimi ancòra basgjati.I so titti, undo frattempo, avìni livitatu, e avà livàini l’occhi a un ciecu. E quando di li vorti si mittìa, pe sta unde ll’ortu, a maglietta senza nuddha suttu, mi passaini pe u capu certi corpi di macchìnu, chi solu u Signori sa cumi riuscìu a nun strapaghi tuttu dannantu…Una bucca carnosa senza russettu, dui occhi néri di péci, dui parpeddhuli bastardi, un po’ ruffiani, chi a bisu meu si sarràini pe dimmi “avanti! proa! arrischiati!”. Ma si po nun era cussì? E siccomi ghjé, pe nun sapé né ligghì né scrivì, partìu da monda luntanu, iddha a un certu puntu da me pulitica sporca s’aizzagghìa in pédi e s’arrampicàia cumi quando era criatura, subra a l’arburu du ficu… Cum’era beddha, a vidella da bassu, cui fardetti ripresi da sutt’a i cosci e strinti in vita, cun quiddhi gambi di marmuru, cui capiddhi da masciu, cun quiddha maglietta gunfia chi si dundulàja da una parti a l’antra, fendimi girà u capu…U prossimu annu ghi dagu, mi sogu dittu cussì l’urtima vorta chi l’avìu salutata in draghettu, cu l’occhj un po arrussazzati. “U prossumi annu ti dagu” mi ripitìu ogni notti primma di curcammi e quandu, ghjà curcatu, nun piddhàiu subbitu fundu.Po a primavera ha scitatu i culori da campagna, du mari, di l’ortu. L’estati era scuppiata indrint’a i nosci ciarbeddhi (alumancu undu meu, vogliu dì) e a stagioni de bagni era di nou arrivata, dopu i fugarini di San Ghjuanni. Po era arrivata a festa du paesi, cu i fochi artificiali, e cussì ancu lugliu è passatu. Agostu quiddh’annu era statu una ghjastimma. Aìa principiatu a pisciulà dopu a primma sittimana e si l’aìa purtata cussì finament’a u quattordici; a notti du quindici s’erini aperti i cateratti, u cielu n’era calatu in terra, cun troni e furmini. Aìa piuùtu pe una trintina d’ori senza tregua. Era a ruttura de tempi chi, all’epuca, all’isula, vulìa dì dui cosi: chi nun si pudìini fa più bagni, perché l’estati era finendi, e chi iddha si ni duìa partì… E nunn’era mancu arriàta, inneci.Allora è stata rimandata, mi dicìu. Venarà dopu a primma sittimana di settembri. Ma settembri tantu invucatu è arriàtu e si nn’è andatu, e iddha nun s’è più vista.Limaturi di ventu s’erini aggruccipiti a tramontana; arrussazzatu, s’era impinnendi a grigali un col’a fiori chi nun prumittìa gnenti di bonu: sutt’a u guzzu u mari aìa presu a buddhì.A dicembri era morta a nonna, e iddha nun s’era vista. S’era dunqui sminticata di me? Sarratu in casa, cu sprafundu, pinzàiu a iddha; cu soli e cu a calìa, pinzàiu a iddha. Era divintendi oramai una malattìa: mi s’era inziccata sutt’a peddhi, undu sangui, indrint’a u ciarbeddhu, finamenti unde l’occhi… E la vidìu dappertutto. E i so titti mi baddhaini dadavanti notti e ghjornu, e i so occhi ruffiani mi parlàini undu sonnu e i so cosci mi chiammàini sutt’a l’arburu du ficu. Ma era a so bucca chi nun aìu mai vulutu basgjà cumi i cristiani, pe a paura chi gh’aìu di nun mantinì più a paròla, di pintimmi, chi avali mi mancàia più di tuttu…Un’antra estati era fin armenti arriàta e un’altra ancòra, senza avè nutizi e quiddha casa da nonna a mumenti, sempri sarrata a morti, parìa chi si ni duìa calà in pezzi.Era tanta a gana di parlaghi, chi pe quiddha fissazioni, pe quiddhu turmentu, aìu principiatu a scrivì puisìi e pinzéri e m’eru iscrittu a l’Università e quarchi antra donna l’aìu puri cunnisciuta, ma iddha mi cumparìa sempri dadavanti cun quiddha maglietta senza nuddha suttu e quiddha bucca de me sogni…Quiddha séra, a cavaddhu tra ottobbri e nuembri, eru sciurtitu cu guzzu a tutanà dadavant’a Madunnetta. Limaturi di ventu s’erini aggruccipiti a tramontana; arrussazzatu, s’era impinnendi a grigali un col’a ffiori chi nun prumittìa nuddha di bonu. Sutt’a u guzzu u mari aìa presu a buddhì. I midusi passàini a sciami sutt’a chiglia, in viagghju verzu Vignòla, l’agugli brincàini fòra dell’acqua pe fugghì dai riccioli in amori, chi a dui a dui si n’andagghìni musgjnendisi a filu di currenti. Quiddhi limaturi di ventu a tramontana nun mi faìni sta tranquillu…Avvìu u mutori e mettu a prua a Punta Tegghj, arravugliendi i tutanari. Una girata e una vurtata, u tempu di guttà un po’ d’acqua tutt’a i pajoli e di da una rassettata unde curridòi e eru a Cala Gavetta. Antéu di Nina, chi randagliàia pe ficchettà in banchina, dopu avemmi presu a cimma e u cavagnu, dendimi a manu pe brincà in terra, cull’occhi chi ghi parlàini, mi dici chi iddha è turnata! E’ vinuta ghjustu pe libberà a casa da nonna, pe affittalla e ppo si ni torna da undi è vinuta. E’ spusata – aggiugnìa criposu Anteu, chi nun sapìa chi mali m’era fendi – e g’ha ancora un fiddholu di dui anni. A vista mi s’era appannata. E intuvvunatu cum’eru nun capìu più nuddha…Spusata! Un fiddholu! Mi strascinaiu pa strada senza mancu sapé undi eru andendi, cus’eru fèndi.Arrivu cumi u Signori voli in casa mea, lasciu u cavagnu in cucina e mi vagu a lampà in lettu cinqui minuti a u bugghju. U mondu mi passàia dadavanti a ll’occhi: e mi vinìa in menti quand’erimi criaturi, chi primma di truà u curagghju di vidélla, m’appiattàiu a u bugghju, cu sangui chi mi bumbàia u ciarbeddhu. Cumi ci vulìmi be, cumi c’erimi rispettati, pe puté, un dumani, fa i cosi seriamenti. Pe nun fa a ffini di qua sapìmi no, chi da famiddha avìni perzu finament’a strada. E cussì, a passi picculi, cu i mani cu a trimulancia, apru i scurini e pe ppocu u cori mi si ferma.Unde ll’ortu, pusata sutt’a l’arburu du ficu, iddha era là, stracquata, cu a maglietta d’una vorta chi sapìa chi mi strappàia l’occhj, senza nuddha suttu. Mi vidi e quasi nun gh’aìa u curagghju di salutammi.“Cumi stai? – ghi dummandu – Be! Mi rispondi, e tu? E ghjé tiru a campà…Aspé chi calu… Vulìu cantaghini quattru, arrancàju pe i scalini a quattr’a quattru, bussu a u purtonu di ll’ortu cu cori in gula… Apri ed è una festa di ll’occhj: beddha più di primma, si è pussibbili… Cumi dì, più donna ancora, e avà era d’un antru e c’un fiddholu… M’ha raccuntatu tuttu, pusata avvicin’a mmè, sutt’a ll’arburu du ficu… E tu perché nun m’hai mai dittu nuddha? Perché nun m’hai basgjatu be? Perché nun m’hai dittu chi quista maglietta ti strappàia l’occhj? Ma po éssi chi sia statu monda meddhu cussì. Duìa andà cum’è andata: erimi troppu durci, no, dicìa, e a vita è tantu amara… E mi guardàia cun quiddh’occhj di peci grega e i parpeddhuli bastardi, forzi ancora un po’ ruffiani, si sarràini di nou cumi pe dimmi, ajò, avanti, proa, fammi ghjà vidé cusa mi sogu perza, e i tutti, sempri cum’e dui miloni aizzagghìni finamenti a u baeddhu cun tamanti suspiri, e quiddha maglietta, avali daveru troppu strinta, parìa duissi sciuppà da un mument’a ll’antru, e a limatura du ventu ancora aggruccipita a tramontana, era fendi postu a u punenti chi intragghìa buinendi cu sciurinu da u purtonu e u ficu avà aìa presu a baddhà in cielu e u sangui mi sfurcunàia undu ciarbeddhu e iddha, cun quiddhi capiddhi da masciu appugghjata a u truncu di l’arburu, cuntinuàia a parlà de nosci tempi andati, e calàini i primmi fogli du ficu e gh’agghju datu e iddha, senza fa risitenza, mi basgjàia e pignìa di cuntintezza; era u so modu di fassi perdunà.
Giancarlo Tusceri
Menu di sezione: